Podejście systemowe w psychoterapii

Podejście systemowe kładzie nacisk na to, jak funkcjonujemy w kontekście szerszych systemów – w środowisku rodzinnym czy zawodowym. Rozpatruje też to, jak uczymy się pewnych sposobów zachowania, norm, jakich nabywamy przekonań i odtwarzamy je w późniejszym życiu. Specyficzną cechą podejść systemowych jest więc analizowanie zachowań czy objawów w szerszym kontekście. Myślenie systemowe w psychologii pojawiło się w latach 50. XX wieku i jest ściśle związane z rozwojem terapii rodzin. Wtedy właśnie zaczęto rozpatrywanie zaburzeń psychicznych członka rodziny jako emanacji trudności, z jakimi zmaga się cała rodzina.

Oczywiście w ramach myślenia systemowego funkcjonuje kilka podejść, różne są nurty, jednak są one zgodne w sprawach najważniejszych. Po pierwsze system dba o to, żeby się nie rozpaść. Dlatego różne zachowania członków rodziny, nawet takie, które na pierwszy rzut oka są skierowane „przeciwko” systemowi, są pozytywnie konotowane – podkreśla się ich pozytywną rolę. Drugim zjawiskiem jest autopoiesa – pojęcie to zaczerpnięte z nauk biologicznych oznacza to, że zmiany następujące u jednego członka systemu mają wpływ na innych jego przedstawicieli. Stąd w pracy z rodzinami duży nacisk kładzie się na to, jak zachowania poszczególnych osób powiązane są z zachowaniami innych (również w formie sprzężenia zwrotnego).

Na systemy można patrzeć z bardzo różnych perspektyw. Bada się to, na ile system zezwala na indywidualizację, na ile można „wychodzić” z rodziny i „być innym” niż pozostali jej członkowie. Z drugiej strony na ile poszczególni członkowie rodziny są ze sobą blisko, dzielą się emocjami, mówią o trudnych sprawach. Jakie przekonania panują w rodzinie, czy tworzą się koalicje międzypokoleniowe (np. rodzic z dzieckiem przeciwko drugiemu rodzicowi), na ile jedna osoba skupia na sobie, wyraża trudności całej rodziny, na ile realizowane są przekazy i przekonania, które rodzina nabyła w trakcie swojego rozwoju i jakie są te przekazy i przekonania. W związku z tym często bada się genogram, szczególny rodzaj drzewa genealogicznego, na którym rysuje się wszelkie, również nieformalne związki, oznacza ważne dla rodziny wydarzenia, ocenia jakość i siłę relacji pomiędzy członkami rodziny i wiele, wiele innych.

Jak korzystam z podejść systemowych w pracy? Często staram się zobaczyć trudności, z jakimi zmaga się klient na tle jego rodziny – czemu służy dany objaw? Może realizacji jakiegoś przekazu rodzinnego? Jak zmiany, które wprowadzamy wpłyną na pozostałych członków rodziny i jakie potencjalne trudności mogą spowodować? Co wynieśliśmy z domu, jakie role przyjmujemy w swoim obecnym życiu?
Polecane książki psychologiczne

Zainteresowanych dalszymi informacjami na ten temat zachęcam do przeczytania książek i artykułów (pamiętając, że są różne podejścia, różni terapeuci, a stan wiedzy wciąż się zmienia):

Bardziej popularne:
Napier, A.Y., Whitaker., C. (2001). Rodzinna karuzela. Terapia rodzin bez tajemnic. Kraków: Znak
Simon, R. (2001). W cztery oczy: rozmowy z twórcami terapii rodzin. Gdańsk: GWP

Bardziej naukowe:
Bateson, G., Jackson, D., Haley, J., Weakland J. (1978). Wstęp do teorii schizofrenii. [W:] K. Jankowski (red.) Przełom w psychologii. Warszawa: Czytelnik
de Barbaro, B. (red.) (1999). Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Goldenberg, H., Goldenberg, I. (2006). Terapia rodzin. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Namysłowska, I. (2000) Terapia rodzin. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii

By |2017-04-21T14:54:27+00:00Marzec 29th, 2017|Baza wiedzy|Możliwość komentowania Podejście systemowe w psychoterapii została wyłączona

About the Author:

Jestem psychologiem i psychoterapeutą. Mieszkam w Warszawie. Ukończyłem szkolenie w Analizie Egzystencjalnej, obecnie szkolę się w podejściu ericksonowskim. Uważam, że postęp nie jest ani liniowy ani ilościowy.